İran’da milyonlarca kişi sokaklara çıkarak protestolar gerçekleştirmektedir. Gösteriler, Aralık sonunda Tahran’daki tüccar ve esnaf eylemleriyle başlamış ve ülke geneline yayılmıştır. İran’ın 31 eyaletinde protestolar görülmüş ve büyük kentlerde günlük yaşam etkilenmiştir.
Protestoların temel nedeni, ekonomik sıkıntılar ve yaşam maliyetlerindeki hızlı artıştır. Riyalin dolar karşısında değer kaybetmesi, gıda ve yakıt fiyatlarının yükselmesi halkı etkilemiştir. Yüksek enflasyon ve temel ihtiyaç ürünlerindeki fiyat artışı, düşük ve orta gelirli kesimlerin alım gücünü düşürmüştür.
İran’da neden protesto var?
İran’daki gösteriler, ekonomik sorunlarla tetiklenmiş ve kısa sürede ülke geneline yayılmıştır. Tahran, Meşhed, Tebriz, İsfahan ve Şiraz gibi büyük şehirlerde kitlesel yürüyüşler düzenlenmiş ve iş bırakma eylemleri gerçekleşmiştir. Protestolara farklı toplumsal kesimlerden katılım sağlanmıştır.
Hükümet güvenlik güçlerini sokaklara yönlendirmiştir. Göstericilere göz yaşartıcı gaz ve zaman zaman gerçek mermiyle müdahale edilmiştir. Bazı raporlarda onlarca kişinin öldüğü ve binden fazla kişinin gözaltına alındığı belirtilmiştir. Bazı kaynaklarda çocukların da dahil olduğu can kayıpları aktarılmıştır. İnternet erişimi ülke çapında kısmen veya tamamen engellenmiş ve iletişim kısıtlanmıştır. Devlet medyası protestocuları “yıkıcı unsurlar” olarak nitelendirmiştir.
Protestoların ekonomik taleplerin ötesine geçtiği görülmektedir. Halk bazı bölgelerde hükümet politikalarının değiştirilmesini, siyasi reform ve yöneticilerin hesap vermesini talep etmiştir. Bazı gösterilerde Monarşi yanlısı sloganlar duyulmuştur. Bu durum, hareketin ekonomik ve siyasi taleplerle birleştiğini göstermektedir.
Uluslararası toplum da gelişmeleri takip etmektedir. Bazı ülkeler göstericilere uygulanan şiddeti eleştirmiştir. İran yönetimi ise yasaları koruma hakkını savunmuştur. Uluslararası insan hakları örgütleri sivil özgürlüklerin korunması çağrısı yapmış ve can kayıplarına dikkat çekmiştir.
Protestoların ne kadar süreceği ve etkileri belirsizdir. İran’daki ekonomik koşullar ve siyasi beklentiler halkın tepkisiyle bağlantılı olarak takip edilmektedir. Halk ile hükümet arasındaki gerilim, ülkenin iç politikasında belirleyici bir unsur olarak devam etmektedir.
