24-36 ay vadeyle iPhone veya Mac kirala; süre bitince yenile, iade et veya satın al.
Teknoloji dünyasında kartlar yeniden dağıtılıyor ama bu sefer mevzu yeni bir işlemci veya devrimsel bir kamera değil. Mevzu doğrudan cüzdanımızla ilgili. Son dönemde iğneden ipliğe her şeye gelen zamlar, artan üretim maliyetleri derken teknoloji devi Apple da duruma uyanmış olacak ki, radikal bir hamleye hazırlanıyor. Kulislerde konuşulanlara göre şirket, 28 Temmuz itibarıyla ABD‘de “Apple Upgrade” adını verdiği yepyeni bir cihaz kiralama dönemini başlatıyor. “Yahu zaten eskiden de buna benzer bir şeyler vardı.” diyebilirsiniz. Durun, işin rengi bu sefer çok başka. Bu yeni sistem bildiğimiz taksitli satışlardan ziyade, tam anlamıyla sokaktaki araç kiralama (rent-a-car) mantığıyla çalışacak. Gelin, “Keşke Türkiye’ye de gelse.” diyeceğimiz ama arka planında ciddi soru işaretleri barındıran bu yeni dönemin detaylarına yakından bakalım.
Sistem Nasıl İşleyecek? (Bildiğiniz Taksitleri Unutun)
Apple bu yeni finansal formül için arkasına boş bir ismi almamış; hani şu dünyayı kasıp kavuran “şimdi al, sonra öde” (BNPL) modelinin kralı olan İsveçli finans devi Klarna ile el sıkışmışlar. İlk etapta sadece Amerika‘daki fiziksel Apple Store‘larda ve resmî internet sitesinde geçerli olacak bu sistemde, cihaz satın almak yerine bildiğiniz abonelik başlatır gibi kiralama yapacaksınız.
Süreler ise cihazın türüne göre değişiyor. Eğer gözünüz bir iPhone veya Apple Watch‘taysa, sözleşme masasına 24 aylık bir kiralama süresi için oturuyorsunuz. Yok eğer işim gücüm var, bana bir Mac veya iPad lazım diyorsanız, orada vade 36 aya kadar uzuyor. Bu süre boyunca her ay düzenli bir kira bedeli ödüyorsunuz.
Peki süre bittiğinde ne oluyor? İşte esneklik dedikleri kısım burada başlıyor. Önünüzde üç tane net yol olacak.
- İade Et: “Benim bu cihazla işim bitti, hevesimi aldım.” deyip kutusunu, kablosunu toplayıp Apple‘a geri verebilirsiniz.
- Yenisine Geç: “Eski model bitti, ben Eylül ayında çıkacak olan yepyeni modele geçmek istiyorum.” diyerek kiralama sözleşmenizi güncelleyip üst modele zıplayabilirsiniz.
- Satın Al: Cihaza kanınız ısındıysa, kiralama süresi bittiğinde kalan bir toplu ödemeyi (yani cihazın o günkü kalıntı değerini) masaya koyup mülkiyetini tamamen üzerinize alabilirsiniz. Hatta illa sürenin bitmesini de beklemek zorunda değilsiniz; kiralama devam ederken de kalan borcu tek seferde kapatıp cihazı tamamen kendi malınız yapabiliyorsunuz.
Her Şey Toz Pembe Değil: Madalyonun Öteki Yüzü
Buraya kadar her şey harika görünüyor değil mi? Aylık düşük ödemelerle en son teknolojiye sahip olmak kulağa çok cazip geliyor. Ancak Apple gibi dev bir şirketin hayır kurumu olmadığını hepimiz biliyoruz. Bu sistemin satır aralarında, can sıkabilecek çok ciddi detaylar var.
Birincisi ve en önemlisi: AppleCare+ bu pakete dâhil değil. Apple‘ın eski “iPhone Upgrade” programında cihazın sigortası da ödediğiniz paranın içindeydi. Yeni sistemde ise sigorta tamamen size ait. Yani kiraladığınız iPhone‘u yolda yürürken düşürüp ekranını tuz buz ederseniz, hem o tamir masrafını cebinizden kuruşu kuruşuna ödemek zorundasınız hem de her ay kiralama taksitlerini tıkır tıkır yatırmaya devam edeceksiniz. Emanet malın canı tez olur derler, bu sistemde cihazı gözünüz gibi korumanız gerekecek.
İkinci büyük bomba ise “Kısıtlı Mod” dedikleri ceza sistemi. Apple bu iş için başvurularda tüketicilerin kredi notunu çok sıkı inceleyecek ama diyelim ki bir şekilde onay aldınız ve sonradan işleriniz ters gitti, kirayı geciktirdiniz. İşte o zaman Apple, uzaktan bir düğmeye basarak elinizdeki cihazın bazı temel işlevlerini ve uygulamalarını kilitleyebilecek. Paranızı ödeyene kadar telefonunuz tabiri caizse bir takoza dönüşebilecek.
Üstelik her ürünü de bu sistemle kiralayamayacaksınız. Sızan bilgilere göre Apple Watch SE, standart giriş seviyesi iPad, standart iPhone 16 ve MacBook Neo gibi uygun fiyatlı veya giriş seviyesindeki modeller bu kiralama havuzuna dâhil edilmeyecek. Apple burada gözünü doğrudan en pahalı, en Pro modellere dikmiş durumda.
Bu Bir Tüketici Dostu Adım mı, Yoksa Bir Finansal Tuzak mı?
Teknoloji ve ekonomi uzmanları şimdiden ikiye bölünmüş durumda. Bir taraftan bakıldığında, özellikle Mac ve iPad serilerinde yaşanan yüzlerce dolarlık fiyat artışlarının ardından, bu kiralama modeli insanların bütçesini sarsmadan en iyi cihazlara erişmesini sağlayacak stratejik bir kalkan. Aylık ödemeler, geleneksel faizli kredilere veya taksit planlarına göre çok daha düşük olacak.
Ama madalyonun diğer yüzünde büyük bir bağımlılık döngüsü yatıyor. Bu sistem, insanları bir nevi “sürekli kiracı” hâline getirmeyi hedefliyor. Kullanıcılar, kiralama süresi bittiğinde toplu bir para ödeyip cihaz sahibi olmak yerine, “Aman canım hazır aylık ödemesi de düşükken direkt bir üst modele geçeyim.” diyerek kendilerini hiç bitmeyen bir borç döngüsünün içinde bulabilirler. Uzun vadede hesaplandığında, bir cihaza ömür boyu kira ödemek, onu bir kez satın alıp 4-5 yıl tepe tepe kullanmaktan çok daha maliyetli hâle gelecektir. Tıpkı her ay Netflix‘e veya Spotify‘a ödeme yapar gibi, artık ömür boyu Apple‘a “teknoloji kirası” ödediğimiz bir dünyaya doğru evriliyoruz.
Netice olarak Apple, eski taksitli ve faizsiz çalışan “iPhone Upgrade” programının kapılarını yeni müşterilere kapatıp, dünyayı bu yeni abonelik sistemine alıştırmaya kararlı. İlk test Amerika‘da başlayacak. Eğer sistem orada tutarsa, Avrupa ve ardından dünyanın geri kalanı da bu kiralama çılgınlığına dâhil edilecektir. Bizim buralara gelmesi muhtemelen zaman alır ama geldiği gün, “Telefonun mülkiyeti benim olsun.” diyen geleneksel kafa ile “Öderim kirasını, geçerim yenisine.” diyen yeni nesil arasında büyük bir tartışma başlayacağı kesin.
Özellikle kiralama mantığının uzun vadedeki gizli maliyetleri veya Apple‘ın cihazı kilitleme yetkisi hakkında ne düşünüyorsun kanka? Sence bu sistem Türkiye‘ye gelse tutar mı, yoksa bizim insanımız illa “Tapusu bende olsun.” mu der?
